Market Basket Analysis (Pazar Sepeti Analizi)
Pazar Sepeti Analizi (Market Basket Analysis), bir veri kümesindeki işlemler içinde birlikte ortaya çıkan nesne veya öğe gruplarını keşfetmek amacıyla kullanılan temel bir veri madenciliği tekniğidir. Adını, müşterilerin alışveriş sepetlerinde hangi ürünleri birlikte satın aldığını analiz eden perakende uygulamasından alır; ancak günümüzde e-ticaret öneri sistemlerinden sağlık bilişimine kadar geniş bir kullanım alanına kavuşmuştur.
Teknik, birliktelik kuralı madenciliği üzerine kurulmuştur ve üç temel metriği baz alır: destek (support), güven (confidence) ve kaldıraç (lift). Destek, bir öğe kümesinin tüm işlemler içindeki görülme sıklığını ölçer. Güven, iki öğe birlikte göründüğünde öngörülen ilişkinin doğruluğunu ifade eder. Kaldıraç ise bu birlikteliğin rastlantısal mı yoksa gerçek bir bağıntıya mı dayandığını belirler; Lift > 1 değeri, söz konusu ilişkinin bağımsız oluşumdan daha kuvvetli olduğunu gösterir.
Pazar Sepeti Analizi, e-ticaret platformlarında "Bu ürünü alanlar bunu da satın aldı" türündeki öneri sistemlerinin temelini oluşturur. Streaming platformlarında içerik önerisi, sağlık sektöründe ilaç etkileşim analizi, bankacılıkta dolandırıcılık tespiti ve web analizi gibi alanlarda da etkin biçimde kullanılmaktadır.
Analiz sürecinde en yaygın kullanılan algoritmalar Apriori ve FP-Growth'tur. Apriori algoritması, sık geçen öğe kümelerini adım adım iteratif biçimde bulurken; FP-Growth, veriyi daha az bellekte tutan sıkıştırılmış bir ağaç yapısı (FP-Tree) üzerinde çalışır ve büyük veri setlerinde çok daha verimlidir.
Sonuç olarak Pazar Sepeti Analizi, ham işlem verilerinden eyleme dönüştürülebilir içgörüler çıkarmak isteyen veri bilimciler ve analistler için temel araçlardan biridir. Makine öğrenimi ve derin öğrenme sistemleriyle entegre edildiğinde, dinamik ve kişiselleştirilmiş öneri motorlarının bel kemiğini oluşturur.