tag OpenSource
Bu sayfada OpenSource etiketi ile işaretlenmiş 3 yapay zeka kavramını bulabilirsiniz.
Ollama, büyük dil modellerini yerel bilgisayarda tek komutla indirip çalıştırmayı sağlayan açık kaynaklı bir araçtır. Docker'ın konteyner mantığını yapay zeka modellerine uyarlayan Ollama, karmaşık Python ortamı veya GPU sürücüsü kurulumu gerektirmeksizin `ollama run llama3` gibi sade bir komutla model çıkarımını başlatır. Ollama, GGUF formatını birincil model formatı olarak benimseyerek CPU ve Apple Silicon (Metal API) üzerinde optimize çalışma sağlar. Llama 3, Mistral, Phi-3, Qwen 2.5, Gemma 2 ve DeepSeek-R1 dahil onlarca modelin resmi ve topluluk sürümleri Ollama model kütüphanesinde mevcuttur. `ollama pull` komutuyla istenen model otomatik olarak indirilir ve çalışmaya hazır hale gelir. Ollama'nın önemli özelliklerinden biri yerel OpenAI uyumlu REST API sunmasıdır. `http://localhost:11434/v1/chat/completions` adresi üzerinden OpenAI istemci kütüphaneleri, LangChain ve Open WebUI gibi araçlar doğrudan yerel modele yönlendirilebilir; bu da mevcut uygulamaların bulut AI'dan yerel AI'ya minimum kod değişikliğiyle geçişini mümkün kılar. Gizlilik açısından Ollama, verilerin hiçbir zaman dış sunuculara gönderilmediği garantisini sağlar. Tıbbi kayıtlar, hukuki belgeler veya şirket içi hassas verilerle çalışan kullanıcılar için bu özellik kritik bir avantajdır. Ayrıca internet bağlantısı kesildiğinde bile model çalışmaya devam eder. Modelfile sistemi ile modeller özelleştirilebilir: sistem promptu, sıcaklık ve bağlam penceresi gibi parametreler Dockerfile benzeri bir sözdizimle tanımlanır ve özel ağırlık setleriyle birleştirilerek paylaşılabilir özel modeller oluşturulur.
Ollama (Yerel LLM Çalıştırıcı)
Ollama, büyük dil modellerini yerel bilgisayarda tek komutla indirip çalıştırmayı sağlayan açık kaynaklı bir araçtır. Docker'ın konteyner mantığını yapay zeka modellerine uyarlayan Ollama, karmaşık Python ortamı veya GPU sürücüsü kurulumu gerektirmeksizin `ollama run llama3` gibi sade bir komutla model çıkarımını başlatır. Ollama, GGUF formatını birincil model formatı olarak benimseyerek CPU ve Apple Silicon (Metal API) üzerinde optimize çalışma sağlar. Llama 3, Mistral, Phi-3, Qwen 2.5, Gemma 2 ve DeepSeek-R1 dahil onlarca modelin resmi ve topluluk sürümleri Ollama model kütüphanesinde mevcuttur. `ollama pull` komutuyla istenen model otomatik olarak indirilir ve çalışmaya hazır hale gelir. Ollama'nın önemli özelliklerinden biri yerel OpenAI uyumlu REST API sunmasıdır. `http://localhost:11434/v1/chat/completions` adresi üzerinden OpenAI istemci kütüphaneleri, LangChain ve Open WebUI gibi araçlar doğrudan yerel modele yönlendirilebilir; bu da mevcut uygulamaların bulut AI'dan yerel AI'ya minimum kod değişikliğiyle geçişini mümkün kılar. Gizlilik açısından Ollama, verilerin hiçbir zaman dış sunuculara gönderilmediği garantisini sağlar. Tıbbi kayıtlar, hukuki belgeler veya şirket içi hassas verilerle çalışan kullanıcılar için bu özellik kritik bir avantajdır. Ayrıca internet bağlantısı kesildiğinde bile model çalışmaya devam eder. Modelfile sistemi ile modeller özelleştirilebilir: sistem promptu, sıcaklık ve bağlam penceresi gibi parametreler Dockerfile benzeri bir sözdizimle tanımlanır ve özel ağırlık setleriyle birleştirilerek paylaşılabilir özel modeller oluşturulur.
PyTorch (Açık Kaynak Derin Öğrenme Çerçevesi)
PyTorch, Meta AI Araştırma Laboratuvarı (FAIR) tarafından 2016 yılında yayımlanan, Python tabanlı açık kaynaklı bir derin öğrenme çerçevesidir. Lua tabanlı Torch kütüphanesinin modern Python uyarlaması olarak doğan proje, 2022'den bu yana Linux Foundation çatısı altındaki PyTorch Foundation tarafından yönetilir; NVIDIA, AMD, Google, Microsoft, Intel ve IBM gibi şirketler yönetim kuruluna üyedir. Sinir ağlarını tasarlamak, eğitmek ve üretim ortamına almak için tensör işlemlerinden model servisine kadar uzanan eksiksiz bir araç seti sunar. PyTorch'u rakiplerinden ayıran temel özellik, çalışma zamanında inşa edilen dinamik hesaplama graflarıdır (define-by-run). TensorFlow 1.x döneminin statik graflarının aksine, model kodu satır satır yürütülürken graf anlık olarak oluşur; araştırmacı standart Python hata ayıklayıcısını doğrudan kullanabilir, if/else ve döngü içeren değişken mimariler doğal söz dizimiyle yazılır. Autograd sistemi bu grafın üzerinden gradyanları otomatik hesaplar: requires_grad=True atanmış bir tensör üzerindeki tüm işlemler kaydedilir, .backward() çağrısıyla geri yayılım (backpropagation) elle kodlanmadan tamamlanır. Bu iki mekanizmanın birleşimi, özel kayıp fonksiyonlarından deneysel katman tasarımlarına kadar her fikrin sıradan Python koduyla ifade edilebilmesi anlamına gelir. Çerçevenin çekirdeğini dört modül oluşturur: torch.Tensor NumPy benzeri çok boyutlu dizileri CPU ve GPU belleğinde tutar; torch.nn hazır katmanları (Linear, Conv2d, Transformer) ve kayıp fonksiyonlarını barındırır; torch.optim SGD, Adam ve AdamW gibi optimizasyon algoritmalarını sunar; DataLoader ise veri setlerini çok işlemcili mini-batch akışına çevirir. Bir eğitim döngüsü tipik olarak 15-20 satır koddan ibarettir ve her adımı okunabilir Python olarak kalır. 2023'te çıkan PyTorch 2.0, bu esnekliği performansla birleştirdi. torch.compile tek satırlık bir çağrıyla modeli TorchDynamo ve TorchInductor üzerinden derleyerek tipik eğitim iş yüklerinde %30-100 arası hızlanma getirir; 2025 sonunda yayımlanan 2.9 sürümüyle proje FlexAttention, torch.export ve AOTInductor gibi derleyici tabanlı araçları olgunlaştırmıştır. GPU tarafında NVIDIA CUDA ile derin entegrasyonun yanına AMD ROCm, Apple Silicon için MPS ve Intel GPU (XPU) desteği eklenmiştir; model tek satır .to('cuda') ile hızlandırıcıya taşınır. Akademik araştırmada PyTorch 2019-2020'den itibaren TensorFlow'u geçerek fiili standart hâline geldi; Papers with Code üzerindeki yeni makale uygulamalarının %70'ten fazlası PyTorch kullanır. Llama, Whisper, Stable Diffusion ve DINOv2 gibi modellerin resmi kodları PyTorch ile yazılmıştır; Hugging Face Transformers kütüphanesi birincil backend olarak PyTorch'u benimser ve bir milyondan fazla önceden eğitilmiş modele tek API ile erişim verir. Büyük dil modeli çağının kritik altyapısı da aynı ekosistemde yaşar: OpenAI 2020'de araştırma yığınını PyTorch üzerinde standartlaştırdı; vLLM çıkarım motoru, TorchTitan dağıtık eğitim kütüphanesi ve LoRA tabanlı ince ayar araçlarının tamamı doğrudan PyTorch üzerine kuruludur. Ekosistem paketleri kullanım alanlarını genişletir: TorchVision görüntü, TorchAudio ses, PyTorch Lightning eğitim altyapısı, ExecuTorch ise mobil ve gömülü cihazlarda çıkarım için geliştirilmiştir. BSD-3-Clause lisanslı proje, GitHub'da 90 binin üzerinde yıldıza ulaşmıştır ve araştırma prototipinden milyarlarca kullanıcılı üretim sistemlerine kadar aynı kod tabanıyla ilerlemeye imkân tanır. Türkçe kaynak, üniversite müfredatı ve iş ilanları açısından da derin öğrenme kariyerine başlamak isteyenler için ilk öğrenilmesi gereken çerçeve konumundadır.
TensorFlow (TensorFlow)
TensorFlow, Google Brain ekibinin 2015 yılında Apache 2.0 lisansıyla açık kaynak olarak yayımladığı, makine öğrenimi ve derin öğrenme modellerini geliştirmek, eğitmek ve üretime almak için kullanılan uçtan uca bir kütüphanedir. GitHub'da 190 binden fazla yıldıza ulaşan proje, hem araştırma prototiplerini hem de milyarlarca kullanıcıya hizmet veren üretim sistemlerini aynı altyapı üzerinde çalıştırır. İsim, iki kavramın birleşiminden gelir: **tensor**, çok boyutlu sayı dizilerini (skaler, vektör, matris ve daha yüksek boyutlar) temsil eden temel veri yapısıdır; **flow** ise bu tensörlerin bir hesaplama grafiği üzerindeki akışını anlatır. Grafikteki her düğüm bir matematiksel işlemdir; otomatik türev (autodiff) mekanizması bu grafik üzerinden gradyanları hesaplayarak geri yayılımı (backpropagation) otomatikleştirir. TensorFlow 1.x'in statik graf ve `session` yapısı öğrenmeyi zorlaştırıyordu. 2019'daki TensorFlow 2.0, eager execution'ı varsayılan yaptı ve Keras'ı resmi yüksek seviyeli API olarak benimsedi; böylece bir görüntü sınıflandırma modeli 10 satırın altında kodla tanımlanabilir hale geldi. `tf.function` dekoratörü ise aynı kodu XLA derleyicisiyle optimize edilmiş grafa çevirerek Python esnekliği ile graf performansını birleştirir. Donanım desteği kütüphanenin en güçlü yanlarından biridir: CPU, NVIDIA GPU (CUDA), Apple Silicon (Metal) ve Google'ın kendi tasarladığı TPU'larda aynı kod çalışır. TPU v5e ve sonrası pod'larda binlerce çipe ölçeklenen dağıtık eğitim, `tf.distribute` API'siyle birkaç satırlık değişiklikle kurulur. 2026 itibarıyla güncel kararlı sürüm TensorFlow 2.21 serisidir; NumPy 2.x uyumluluğu ve uç cihazlar için int2/int4 kuantizasyon desteği bu dönemde eklendi. Mobil tarafta TensorFlow Lite, Google AI Edge çatısı altında LiteRT adıyla bağımsız bir projeye dönüştü ve artık TensorFlow'un yanı sıra PyTorch ile JAX modellerini de çalıştırıyor. Keras 3 ise çoklu-backend mimarisiyle aynı model kodunun TensorFlow, JAX veya PyTorch üzerinde koşmasına imkân tanıyor; Google'ın araştırma tarafında JAX'e yönelmesine karşın TensorFlow üretim dağıtımı, TF Serving ve TFX boru hatlarıyla kurumsal tarafta konumunu koruyor. Kütüphaneyi tek başına bir araçtan çok bir ekosistem olarak düşünmek gerekir. Model geliştirme Keras ile, eğitim izleme TensorBoard ile, veri boru hatları `tf.data` API'siyle, üretim servisleme TF Serving ile, uçtan uca MLOps süreçleri ise TFX ile yönetilir. Tarayıcıda çalışan TensorFlow.js, sunucuya veri göndermeden gizlilik dostu çıkarım yapar; TensorFlow Hub ve Kaggle Models üzerindeki binlerce önceden eğitilmiş model, transfer öğrenmeyle özel bir görevi birkaç saatlik eğitimle çözmeye yeter. Bu bütünlük, tek bir prototipin veri hazırlığından mobil uygulamadaki çıkarıma kadar aynı araç zincirinde ilerlemesini mümkün kılar. Google Arama, YouTube öneri motoru, Google Translate, Airbnb, Uber, Twitter/X ve Spotify gibi sistemlerde üretimde kullanılan TensorFlow; bilgisayarlı görü, doğal dil işleme, öneri sistemleri, zaman serisi tahmini ve konuşma tanıma alanlarında sektör standardı araç zincirleri sunar. Python birincil dil olmakla birlikte C++, JavaScript (TensorFlow.js) ve Java/Kotlin (LiteRT) ile de model çalıştırılabilir. Yeni başlayanlar için resmi tensorflow.org eğitimleri, ücretsiz GPU sunan Google Colab not defterleri ve Coursera'daki TensorFlow Developer sertifika programları en yaygın öğrenme yollarıdır; temel Python ve lise düzeyi lineer cebir bilgisi ilk çalışan modeli eğitmek için çoğu durumda fazlasıyla yeterlidir.