tag SesSınıflandırma
Audio Classification (Ses Sınıflandırma)
Bu sayfada SesSınıflandırma (Audio Classification (Ses Sınıflandırma)) etiketi ile işaretlenmiş 2 yapay zeka kavramını bulabilirsiniz.
Ses Sınıflandırma (Audio Classification), bir ses sinyalinin içeriğini otomatik olarak belirlenmiş kategorilere atayan makine öğrenimi ve derin öğrenme sürecidir. Geleneksel ses işleme yöntemleri elle tasarlanmış özelliklere (MFCC, mel-spektrogram gibi) dayanırken, modern derin öğrenme modelleri bu temsilleri doğrudan girdi alarak sınıflandırma görevini otomatik özellik çıkarımıyla gerçekleştirir. En yaygın yaklaşım, ses sinyalini görsel bir frekans-zaman temsili olan mel-spektrograma dönüştürmek ve ardından bu görüntü üzerinde evrişimli sinir ağları (CNN) uygulamaktır. Bu yaklaşım, bilgisayarlı görme alanındaki ilerlemelerin ses sınıflandırmaya başarıyla aktarılmasını sağlamıştır. YAMNet ve PANN (Pre-trained Audio Neural Networks) gibi büyük ölçekli ön eğitimli modeller, transfer learning aracılığıyla küçük veri kümeleri için de yüksek başarım sunmaktadır. Ses sınıflandırma problemleri çeşitli biçimler alabilir: müzik türü tanıma (pop, rock, caz), kentsel ses tanıma (araba kornası, müzik aleti, insan sesi), çevresel ses sınıflandırma (yağmur, rüzgar, hayvan sesleri), tıbbi ses analizi (öksürük, nefes sesleri, kalp atışı) ve konuşma/müzik/gürültü ayrımı bunların başında gelmektedir. Değerlendirme metrikleri problemin türüne göre değişir: ikili sınıflandırmada F1 skoru ve AUC, çok sınıflı görevlerde doğruluk ve karışıklık matrisi, çok etiketli görevlerde ise mAP (mean Average Precision) tercih edilir. Google'ın AudioSet veri kümesi 632 ses kategorisi ve yaklaşık 2 milyon etiketli video klipiyle genel amaçlı ses sınıflandırma modellerinin eğitimini mümkün kılmaktadır. Ses sınıflandırma, yapay zeka uygulamalarında artmakta olan önemiyle akıllı ses işleme ekosisteminin temel bir bileşeni hâline gelmiştir.
Acoustic Scene Classification (Akustik Sahne Sınıflandırma)
Acoustic Scene Classification (ASC), bir yapay zeka sisteminin ham ses kaydından "café ortamı", "park", "şehir sokağı" veya "ev içi" gibi ortam türlerini otomatik olarak tanımasını sağlayan derin öğrenme tabanlı ses analizi tekniğidir. Türkçe karşılığı Akustik Sahne Sınıflandırma olan bu yaklaşım, mikrofon ile yakalanan çevresel sesleri işleyerek ortama özgü akustik parmak izlerini çıkarır ve ortam farkındalığı gerektiren sistemlere anında bağlam bilgisi sağlar. Temel işlem hattı şu adımlardan oluşur: Ham ses sinyali önce mel-spektrogramlara veya mel-frekans kepstral katsayılarına (MFCC) dönüştürülür; ardından bir Evrişimli Sinir Ağı (CNN) ya da Transformer mimarisi bu iki boyutlu görüntü temsilini sınıflandırır. 2013 yılında başlayan DCASE (Detection and Classification of Acoustic Scenes and Events) yarışması, bu alandaki küresel standart kıyaslamayı belirlemektedir. Her yıl güncellenen TAU Urban Acoustic Scenes veri seti, 10+ şehirde 10 farklı ortam sınıfı için etiketli ses kayıtları sunar; bu sınıflar alışveriş merkezi, metro, tramvay, park, sokak, hava limanı ve ofis gibi çeşitli mekânları kapsar. 2024 itibarıyla en yüksek skorlar, ses olayı tespiti ile ortak öğrenme kullanan hibrit CNN-Transformer modellerine aittir. ASC'nin temel uygulama alanları arasında akıllı şehir gürültü haritalaması, otonom araçların ortam farkındalığı, işitsel engelliler için çevre tanımlayıcı sistemler, giyilebilir cihazlarda bağlam duyarlı bildirim yönetimi ve akıllı ev ekipmanlarının ortam uyarlaması sayılabilir. Örneğin bir akıllı saat, kullanıcının toplantı odasında mı yoksa açık havada mı olduğunu akustik sahneye göre algılayarak bildirimleri otomatik olarak susturabilir ya da hoparlör sesini ortama uyarlayabilir. OpenSMILE, librosa ve PANNs (Pretrained Audio Neural Networks) yaygın kullanılan açık kaynak kütüphanelerdir. Teknik zorluklar arasında mikrofon kalitesine bağlı domain shift, gürültülü ortamlarda sınıf örtüşmesi ve yüksek etiketleme maliyeti öne çıkar. AudioSet üzerinde ön eğitilmiş modellerin ince ayarlanması ve transfer öğrenme yaklaşımları, az veriyle yüksek doğruluk elde etmeyi mümkün kılmaktadır. MixUp, SpecAugment ve pitch shift gibi veri artırma teknikleri küçük veri setleri için zorunlu hale gelmiştir. Edge cihazlarda gerçek zamanlı sınıflandırma amacıyla EfficientNet-b0 ve MobileNet tabanlı hafif ASC modelleri, TensorFlow Lite veya ONNX Runtime ile dağıtılmakta ve bu alan aktif bir araştırma konusu olmaya devam etmektedir.
Audio Classification (Ses Sınıflandırma)
Ses Sınıflandırma (Audio Classification), bir ses sinyalinin içeriğini otomatik olarak belirlenmiş kategorilere atayan makine öğrenimi ve derin öğrenme sürecidir. Geleneksel ses işleme yöntemleri elle tasarlanmış özelliklere (MFCC, mel-spektrogram gibi) dayanırken, modern derin öğrenme modelleri bu temsilleri doğrudan girdi alarak sınıflandırma görevini otomatik özellik çıkarımıyla gerçekleştirir. En yaygın yaklaşım, ses sinyalini görsel bir frekans-zaman temsili olan mel-spektrograma dönüştürmek ve ardından bu görüntü üzerinde evrişimli sinir ağları (CNN) uygulamaktır. Bu yaklaşım, bilgisayarlı görme alanındaki ilerlemelerin ses sınıflandırmaya başarıyla aktarılmasını sağlamıştır. YAMNet ve PANN (Pre-trained Audio Neural Networks) gibi büyük ölçekli ön eğitimli modeller, transfer learning aracılığıyla küçük veri kümeleri için de yüksek başarım sunmaktadır. Ses sınıflandırma problemleri çeşitli biçimler alabilir: müzik türü tanıma (pop, rock, caz), kentsel ses tanıma (araba kornası, müzik aleti, insan sesi), çevresel ses sınıflandırma (yağmur, rüzgar, hayvan sesleri), tıbbi ses analizi (öksürük, nefes sesleri, kalp atışı) ve konuşma/müzik/gürültü ayrımı bunların başında gelmektedir. Değerlendirme metrikleri problemin türüne göre değişir: ikili sınıflandırmada F1 skoru ve AUC, çok sınıflı görevlerde doğruluk ve karışıklık matrisi, çok etiketli görevlerde ise mAP (mean Average Precision) tercih edilir. Google'ın AudioSet veri kümesi 632 ses kategorisi ve yaklaşık 2 milyon etiketli video klipiyle genel amaçlı ses sınıflandırma modellerinin eğitimini mümkün kılmaktadır. Ses sınıflandırma, yapay zeka uygulamalarında artmakta olan önemiyle akıllı ses işleme ekosisteminin temel bir bileşeni hâline gelmiştir.