tag Zero-Shot
In-Context Learning (Bağlam İçi Öğrenme)
Bu sayfada Zero-Shot (In-Context Learning (Bağlam İçi Öğrenme)) etiketi ile işaretlenmiş 3 yapay zeka kavramını bulabilirsiniz.
In-context learning (baglam icerisinde ogrenme), buyuk dil modellerinin ag agirliklarini hicbir sekilde guncellemeksizin, yalnizca prompt icerisine yerlestirilen girdi-cikti orneklerinden gorevi anlayip yeni bir girdi icin dogru cikti uretme yetenektir. Geleneksel makine ogrenmesinden kokten farkli bu yetenegte gradient hesaplama, geri yayilim veya agirlik guncelleme yoktur; model, dikkat mekanizmasi araciligiyla prompt'taki ornekleri bir tur acil hafiza gibi kullanir. In-context learning uc alt kategoride incelenir. Zero-shot learning, hic ornek verilmeden yalnizca gorev tanimi veya talimatla calisir. One-shot learning, tek bir girdi-cikti ornegi ile gorevi anlama girisimidir. Few-shot learning ise genellikle uc ila on arasinda ornek kullanir ve GPT-3 makalesinin odaklandigi asil yaklasimdir. Bu uc durum aslinda aynı mekanizmanin ornek sayisina gore ozel halleridir. 2020 yilinda yayinlanan GPT-3 makalesi, in-context learning'i yapay zeka arastirmasinin odak noktalarindan birine donusturdur. Makale, 175 milyar parametreli GPT-3'un onlarca gorevi ornek gormeksizin veya yalnizca birkaç ornekle gerceklestiirebildigini sistematik olarak gostermis; bu sonuc dil modellerinin yetenekleri konusundaki beklentileri kokten degistirmistir. Mekanizma sorusu hala tartismalıdır. Bir yaklasim, in-context learning'in gizli bir gradient descent gerceklestirdigini one surer: dikkat mekanizmasi, orneklerden ustkalik dogrusallik gibi temel kaliplari cikartmak icin fonksiyonel olarak gradyan hesaplamaya benzeyen bir surec yurutmektedir. Alternatif yorum ise modelin egitim sirasinda on milyarlarca belgede gordugundan benzer gorevlerin farkli bicimlerini ogrenip bunlari prompt'taki sinyal uzerine yeniden etkinlestirdigini one surer. Uygulamada in-context learning prompt muhendisligi ile dogrudan baglantilidur. Hangi orneklerin secildigini, orneklerin sirasi, ornek sayisi ve talimatin formati model performansini onlu olcekte etkiler. Chain-of-Thought prompting gibi teknikler, bu mekanizma uzerine akil yurutme adimlarini yerlestirir. **Sik Sorulan Sorular** **In-context learning ile fine-tuning arasindaki fark nedir?** Fine-tuning ag agirliklarini gercekten guncellir ve surekli ogrenmeyi temsil eder. In-context learning agirliksiz, cikarim sirasinda gerceklesir; daha esnek ama daha az kalici ogrenme demektir. **Hangi modeller in-context learning'i iyi yapar?** Genel olarak buyuk modeller daha iyidir; GPT-4, Claude ve Gemini gibi frontier modeller kucuk modellerden belirgin sekilde ust performans gosterir. Model buyuklugu ile in-context yetenek arasindaki iliski yaklasik log-dogrusaldir. **Ornek sirasi onemli midir?** Evet, arastirmalar ornek sirasinin performansi onlu yuzde kadar etkileyebildigini gostermistir. Optimal sira veri kumesine ve goreve bagimlidir; genel kural yoktur. **In-context learning'in sinirlari nelerdir?** Baglam penceresi siniri, ornek sayisini kucuk tutar. Cok adimli akil yurutme gerektiren veya sik guncellenende veri gerektiren gorevlerde fine-tuning tipik olarak daha iyi sonu verir.
In-Context Learning (Bağlam İçi Öğrenme)
In-context learning (baglam icerisinde ogrenme), buyuk dil modellerinin ag agirliklarini hicbir sekilde guncellemeksizin, yalnizca prompt icerisine yerlestirilen girdi-cikti orneklerinden gorevi anlayip yeni bir girdi icin dogru cikti uretme yetenektir. Geleneksel makine ogrenmesinden kokten farkli bu yetenegte gradient hesaplama, geri yayilim veya agirlik guncelleme yoktur; model, dikkat mekanizmasi araciligiyla prompt'taki ornekleri bir tur acil hafiza gibi kullanir. In-context learning uc alt kategoride incelenir. Zero-shot learning, hic ornek verilmeden yalnizca gorev tanimi veya talimatla calisir. One-shot learning, tek bir girdi-cikti ornegi ile gorevi anlama girisimidir. Few-shot learning ise genellikle uc ila on arasinda ornek kullanir ve GPT-3 makalesinin odaklandigi asil yaklasimdir. Bu uc durum aslinda aynı mekanizmanin ornek sayisina gore ozel halleridir. 2020 yilinda yayinlanan GPT-3 makalesi, in-context learning'i yapay zeka arastirmasinin odak noktalarindan birine donusturdur. Makale, 175 milyar parametreli GPT-3'un onlarca gorevi ornek gormeksizin veya yalnizca birkaç ornekle gerceklestiirebildigini sistematik olarak gostermis; bu sonuc dil modellerinin yetenekleri konusundaki beklentileri kokten degistirmistir. Mekanizma sorusu hala tartismalıdır. Bir yaklasim, in-context learning'in gizli bir gradient descent gerceklestirdigini one surer: dikkat mekanizmasi, orneklerden ustkalik dogrusallik gibi temel kaliplari cikartmak icin fonksiyonel olarak gradyan hesaplamaya benzeyen bir surec yurutmektedir. Alternatif yorum ise modelin egitim sirasinda on milyarlarca belgede gordugundan benzer gorevlerin farkli bicimlerini ogrenip bunlari prompt'taki sinyal uzerine yeniden etkinlestirdigini one surer. Uygulamada in-context learning prompt muhendisligi ile dogrudan baglantilidur. Hangi orneklerin secildigini, orneklerin sirasi, ornek sayisi ve talimatin formati model performansini onlu olcekte etkiler. Chain-of-Thought prompting gibi teknikler, bu mekanizma uzerine akil yurutme adimlarini yerlestirir. **Sik Sorulan Sorular** **In-context learning ile fine-tuning arasindaki fark nedir?** Fine-tuning ag agirliklarini gercekten guncellir ve surekli ogrenmeyi temsil eder. In-context learning agirliksiz, cikarim sirasinda gerceklesir; daha esnek ama daha az kalici ogrenme demektir. **Hangi modeller in-context learning'i iyi yapar?** Genel olarak buyuk modeller daha iyidir; GPT-4, Claude ve Gemini gibi frontier modeller kucuk modellerden belirgin sekilde ust performans gosterir. Model buyuklugu ile in-context yetenek arasindaki iliski yaklasik log-dogrusaldir. **Ornek sirasi onemli midir?** Evet, arastirmalar ornek sirasinin performansi onlu yuzde kadar etkileyebildigini gostermistir. Optimal sira veri kumesine ve goreve bagimlidir; genel kural yoktur. **In-context learning'in sinirlari nelerdir?** Baglam penceresi siniri, ornek sayisini kucuk tutar. Cok adimli akil yurutme gerektiren veya sik guncellenende veri gerektiren gorevlerde fine-tuning tipik olarak daha iyi sonu verir.
CLIP (Karşıtlıklı Dil-Görüntü Ön Eğitimi)
CLIP (Contrastive Language-Image Pre-Training), OpenAI tarafından 2021 yılında geliştirilen ve doğal dil metinleri ile görüntüleri aynı anlambilimsel uzayda temsil etmeyi öğrenen çok modlu bir yapay zeka modelidir. Alec Radford ve arkadaşları tarafından "Learning Transferable Visual Models From Natural Language Supervision" başlıklı ICML 2021 makalesiyle tanıtılmıştır. Modelin eğitimi iki paralel kodlayıcı üzerine kuruludur: bir görüntü kodlayıcısı (ViT veya ResNet) ve bir metin kodlayıcısı (GPT-2 tabanlı Transformer). Her eğitim adımında N görüntü-metin çifti içeren bir mini-batch oluşturulur; N×N kosinüs benzerlik matrisi hesaplanır. Amaç, diyagonal elemanları (eşleşen çiftler) yakınlaştırırken diyagonal dışı elemanları (eşleşmeyen çiftler) uzaklaştırmaktır. Bu optimizasyon InfoNCE kayıp fonksiyonuyla yürütülür. 400 milyon görüntü-metin çifti içeren WebImageText (WIT) veri kümesi ve 32.768'lik büyük batch boyutu, modeli günümüz çok modlu yapay zekasının temel taşına dönüştürmüştür. CLIP'in en kritik yetkinliği sıfır-atış (zero-shot) transfer öğrenmesidir: modele hiç gösterilmemiş bir kategoriye ait görüntüler, yalnızca o kategorinin metin açıklaması aracılığıyla doğru biçimde sınıflandırılabilir. ImageNet'te herhangi ek eğitim yapılmadan %76,2 doğruluk elde edilmesi bu gücün somut kanıtıdır. Sınıflandırma sırasında potansiyel kategorilerin metin gömmeleri oluşturulur, görüntü gömüsüyle kosinüs benzerliği karşılaştırılır ve en yüksek skorlu kategori tahmin edilir. Uygulama alanları son derece geniştir. Stable Diffusion ve DALL-E gibi metin-görüntü üretim modellerinde CLIP metin kodlayıcısı görevini üstlenir; kullanıcının yazılı ifadesinin görsel üretimi nasıl yönlendireceğini belirler. Unsplash, Google Lens ve pek çok görsel arama motoru CLIP tabanlı anlamsal arama yürütür. Sosyal medya platformları zararlı içerik tespitinde CLIP'ten yararlanmaktadır. Ekosistem açısından OpenCLIP (LAION-2B ile eğitilmiş açık kaynak), SigLIP (sigmoid kayıp, küçük batch ile verimli eğitim), EVA-CLIP ve MetaCLIP öne çıkan türevlerdir. Bununla birlikte CLIP; nesne sayma, mekânsal ilişki anlama ve Türkçe gibi düşük kaynaklı dillerde görece sınırlı kalır. WinoGround ve ARO kıyaslamaları bu bileşimsel akıl yürütme açıklarını belgelemektedir.
SAM (SAM (Her Şeyi Segmentleyen Model))
SAM (Segment Anything Model — Her Şeyi Segmentleyen Model), Meta AI Research tarafından 2023'te yayımlanan ve görüntü segmentasyonunda sıfır-atış (zero-shot) genelleştirme yeteneği sunan temel bir bilgisayarlı görü modelidir. Geleneksel segmentasyon modelleri belirli nesne kategorileri için özel olarak eğitilirken SAM, yalnızca bir nokta, sınır kutusu veya metin istemi ile görüntüdeki herhangi bir nesneyi anında segmentleyebilir. Model, 11 milyondan fazla görüntü ve 1,1 milyardan fazla maske içeren SA-1B veri kümesiyle eğitilmiştir — segmentasyon alanındaki en büyük veri setlerinden biridir. SAM üç ana bileşenden oluşur: MAE ile önceden eğitilmiş ViT tabanlı bir görüntü kodlayıcısı, nokta, kutu veya metin girdileri için bir istem kodlayıcısı ve çakışan potansiyel maskeler üreten hafif bir maske dekoderi. Bu mimari, modelin bir görüntüdeki her nesneyi hiçbir kategori bilgisine gerek duymadan ayrıştırmasına imkân tanır. Meta, 2024'te SAM 2'yi yayımladı. SAM 2, SAM'ın video segmentasyonuna genişletilmiş versiyonudur; gerçek zamanlı nesne izleme ve kareler arası tutarlı maske üretimi sunar. Streaming memory mimarisi, daha önce görülmüş karelerin bilgisini saklar ve böylece modelin nesneyi kaybolduğunda yeniden bulmasına olanak tanır. Kullanım alanları oldukça geniştir: tıbbi görüntülemede organ ve lezyon tespiti, otonom araçlarda sahne analizi, AR/VR içerik üretimi, uydu görüntülerinde arazi örtüsü haritalaması ve e-ticaret ürün görsellerinde arka plan kaldırma. Türkiye'de akıllı tarım sistemleri, endüstriyel kalite kontrol ve mobil uygulama geliştirmede benimsenmektedir.