ABD'nin Çip Savaşına Avrupa'dan Sert Tepki: ASML ve Hollanda Karşı Çıkıyor
Hollanda Ticaret Bakanı Sjoerd Sjoerdsma, Washington'da MATCH Yasası'nı protesto etti. Yasa, ASML'nin Çin'e eski nesil litografi makinelerini satmasını engelleyerek Avrupa'nın en değerli şirketini ve küresel yarı iletken tedarik zincirini tehdit ediyor.
MATCH Yasası Nedir?
ABD'de Nisan ayında tanıtılan MATCH Yasası (Monopsony Act Targeting China), Çinli çip üreticilerinin Batılı yarı iletken ekipmanlarına erişimini daha da kısıtlamayı hedefliyor. Mevcut kontrollerin ötesine geçen yasa, ASML'nin derin ultraviyole (DUV) daldırma makinelerini de yasaklı listeye ekliyor. Halihazırda en gelişmiş aşırı ultraviyole (EUV) makineleri Çin'e satılamıyor; MATCH, on yıl önce piyasaya sürülen eski nesil DUV araçlarını da kapsama alıyor.
Hollanda'dan Washington'a Ziyaret
Hollanda Ticaret Bakanı Sjoerd Sjoerdsma, bu hafta Washington'ı ziyaret ederek Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve Kongre üyeleriyle bir araya geldi. Bloomberg'e konuşan Sjoerdsma, "İstisnai bir durum; endişelerimizi Kongre'ye iletmek için buradayım. Hollanda için riskler çok yüksek" dedi. Ziyaretin amacı, MATCH Yasası'nın ASML ve Avrupa ekonomisi üzerindeki olumsuz etkilerini anlatmaktı.
ASML'nin Çin Bağımlılığı
ASML (Advanced Semiconductor Materials Lithography), dünyanın en karmaşık litografi makinelerini üreten tek şirket ve Hollanda'nın en değerli firması. Şirketin net sistem satışlarının %19'u Çin'den geliyor. ASML CEO'su Christophe Fouquet, Mayıs ayında TechCrunch'a yaptığı açıklamada, Çin'in şu an yalnızca on yıllık eski nesil DUV araçlarını satın alabildiğini, MATCH Yasası'nın da bu makineleri yasaklayacağını belirtti.
Yasanın Geleceği
MATCH Yasası henüz Temsilciler Meclisi veya Senato'da oylanmadı. Bloomberg'in analizine göre, yasanın geçmesi için daha büyük bir paketin içine dahil edilmesi gerekebilir. ABD, Çin'in yapay zeka (AI) alanındaki ilerlemesini yavaşlatmak için yarı iletken kısıtlamalarını sıkılaştırmaya çalışırken, Avrupa kendi çıkarlarını korumak için lobi faaliyetlerini artırıyor.
Neden Önemli?
Bu gelişme, Türkiye ve Avrupa için kritik bir dönemeci işaret ediyor. ABD'nin tek taraflı yaptırımları, küresel yarı iletken tedarik zincirini yeniden şekillendiriyor. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler, Çin'e uygulanan kısıtlamaların benzerlerinin kendilerine de uygulanabileceği endişesi taşıyor. Ayrıca, ASML gibi Avrupalı devlerin ABD baskısı altında kalması, Avrupa'nın teknolojik bağımsızlık arayışını hızlandırabilir. Yerel çip üretimi ve Ar-Ge yatırımları, bu tür jeopolitik risklere karşı bir sigorta olarak öne çıkıyor.
