Kodlama Ajanlarınıza Kalıcı Bellek: funes ile Tanışın

Kodlama Ajanları Belleği Unutuyor

Yazılım geliştirme süreçlerinde kodlama ajanları (coding agents) giderek daha fazla kullanılıyor. Bu ajanlar kod tabanında arama yaparken, farklı yaklaşımlar denerken, hatalarla karşılaşırken ve yön değiştirirken aslında neyin neden değiştiğine dair zengin bir kayıt bırakıyor. Ancak bu kayıtlar yalnızca bir arşiv niteliğinde. On binlerce oturum arasında 'akış ayrıştırıcıdan neden vazgeçtik?' sorusunun yanıtını bulmak imkansıza yakın. Oturum kayıtlarının gerçek bir belleğe dönüşmesi için dizinleme, erişim, sıralama ve kesin kaynak takibi gerekiyor.

funes Ne Sunuyor?

Hugging Face'in geliştirdiği funes, bu soruna çözüm getiriyor. Claude Code, Codex, pi ve Hermes gibi popüler kodlama ajanları için kalıcı bir bellek katmanı sağlıyor. Makinenizde zaten var olan oturum kayıtlarını kullanarak yerel olarak çalışıyor ve tek bir komutla ajanınızın normal iş akışına entegre oluyor. İstediğinizde bu belleği varsayılan olarak gizli bir Hugging Face veri kümesine de aktarabiliyorsunuz. funes tek bir ikili dosyadan oluşuyor ve varsayılan çıkarım motoru herhangi bir makine öğrenimi çalışma zamanı bağımlılığı içermiyor. Gömme (embedding) ve yeniden sıralama (reranking) işlemleri tamamen sizin makinenizde gerçekleşiyor.

Kurulum oldukça basit: `curl -fsSL https://huggingface.co/buckets/huggingface/funes/resolve/install.sh | sh` komutuyla kurduktan sonra `funes add claude` (veya codex, pi, hermes) diyerek ajanınıza ekleyebilirsiniz. Bu komut ilk dizini oluşturur, ajana `recall` ve `get` araçlarını tanıtır ve her tamamlanan turun dizinlenmesini otomatikleştirir. Dizinleme artımlıdır; yeni çalışmalar yalnızca yeni turları ekler, tüm geçmişi yeniden gömmez. Eski ve derin içerikler sınırlı adımlarla geri doldurulur.

Bellek Nasıl Çalışıyor?

funes eklendikten sonra ajan, geçmiş bir karara, gerekçeye veya bulguya ihtiyaç duyduğunda kendisi `recall` aracını kullanabilir. Eski oturumu hatırlamanız veya bağlamı yeni oturuma yapıştırmanız gerekmez. `recall` sonuçları özet değil, orijinal metni döndürür ve kaynağını (ajan, zaman damgası, oturum ve tur) açıkça gösterir. Her sonuç, ilgili turu ve çevresindeki bağlamı açan bir `get` komutu içerir. Altta yatan mekanizma, desteklenen tüm izleri aynı tur-ve-blok yapısına ayrıştıran, yerel bir modelle gömme yapan ve Lance veri kümesine yazan deterministik bir ardışık düzen kullanır. Sorgular, vektör ve BM25 aramasını birleştirir, sıralamaları birleştirir, çapraz kodlayıcı ile yeniden sıralar, güncelliklerine göre yeniden ağırlıklandırır ve komşu blokları ekler.

Bu tasarım funes'e üç önemli özellik kazandırır: Tek bellek, çoklu ajan: Claude Code, Codex, pi ve Hermes aynı yapıya yazar; `recall` tüm geçmişlerini kapsar ve her sonuç hangi ajanın ürettiğini belirtir. Ham kanıt korunur: Yazma sırasında hiçbir bilgi özetlenmez; sonuç her zaman onu üreten tura geri götürür. Yerel ve gizli: `recall` varsayılan olarak yereldir; hesap veya Hub deposu gerektirmez. Dizinleme için barındırılan bir model kullanılmaz; gömme ve yeniden sıralama makinenizde çalışır.

Belleği Paylaşma ve Taşıma

Bellek, farklı makinelerde çalışan ajanlar için daha da kullanışlı hale gelir. `funes add codex acme/funes-memory` komutuyla mevcut belleğinizi bir Hugging Face veri kümesine bağlayabilirsiniz. Bu işlem belleğinizi yayınlar, her turu yerel olarak dizinler ve oturum sınırlarında günceller. Başka bir makinede aynı komutu çalıştırdığınızda bellek sizi takip eder. Altta yatan yerel bellek bir Lance veri kümesi, paylaşılan bellek ise varsayılan olarak gizli bir Hugging Face veri kümesidir. Hub'a hiçbir şey gönderilmeden önce kimlik bilgileri dizinleme sırasında redakte edilir. Yayınlama sırasında her blok tekrar taranır ve sır gibi görünenler engellenir. Uzak bir belleği okuyan ajan, veri kümesi dosyalarını yerel olarak önbelleğe alır, böylece sıcak sorgular yerel hıza döner. Hub, sahiplik, erişim kontrolü, sürümleme ve dağıtım sağlar; belleğiniz ayrı bir bellek hizmetinde hesaba dönüşmez.

`recall` ajanlar için tasarlanmıştır. Kendiniz bir soru sormak istediğinizde `ask` komutunu kullanabilirsiniz: `funes ask claude "akış ayrıştırıcı hakkında ne karar verdik?"`. Paylaşılan bir belleğe de soru sorabilirsiniz; örneğin `funes ask claude "funes neden yalnızca eklemeli?" --memory huggingface/funes-memory`. `ask`, `add` komutunun salt okunur, tek soruluk kardeşidir; pasajları alır, bir kodlama ajanına iletir ve kaynaklarını belirten yanıt döndürür. Kalıcı bir entegrasyon kurmaz. Erişim hatası gizlenmez; pasajlar yanıtı desteklemiyorsa ajan bunu söyler.

Paylaşılan bellek, onu oluşturan ajana veya modele bağlı değildir. Claude Code'da başladığınız bir görevi Codex'te sürdürebilir, ikinci ajan birincinin gerekçelerini hatırlayabilir. Bu durum farklı ölçeklerde önemlidir: Makineler arası: Her ajana bir bellek bağlayın, hangi makinede olursanız olun geçmişi hatırlayın. Ekip içinde: Yeni bir ekip üyesinin ajanı ilk günden aylarca süren kararları, çıkmaz sokakları ve gerekçeleri alabilir. Açık kaynak projelerde: Bir bakıcı, bir sürümün arkasındaki oturumları yayınlayabilir; bu, elle güncellenmesi gereken bir sayfa yerine projenin neden böyle olduğunu gösteren aranabilir bir CLAUDE.md gibidir. Herkese açık bellekler `--memory` ile okunabilir, veri kümesi kartı ve `funes` etiketi taşır.

Neden Önemli?

Uzun bir araştırma oturumu, her turun bağlam taşıma maliyetini artırır. Olağan çözümler sıkıştırma (compaction) veya devir teslim notu yazmaktır. funes üçüncü bir seçenek sunar: hatırlama. Yapılan kıyaslamada, sıkıştırma çoğu ajanın varsayılanıdır ve iki görevden yalnızca birinde başarılı olmuştur; başarısız olduğu yerde özet, önemli bulguları düzleştirmiştir. `recall` ise pasajları doğrudan döndürdüğü için bulgular özetleme sürecinden etkilenmez. Ayrıca her iki görevde de en ucuz yöntemdir: yazılı devir teslimden 8 kat ve 4 kat daha ucuzdur. Bu, Türk yazılım geliştiricileri için önemli bir kazanım: geçmiş kararlara erişim, ekiplerin bilgi kaybını önler ve ajanların daha verimli çalışmasını sağlar. funes, açık kaynak gömme modelleri, Lance'in eklemeli veri kümeleri ve Hub'ın önbellekleme özelliklerini kullanır; asıl katkısı bunları bir ajana gerçekten kullanılabilir bir bellek haline getirmesidir. Proje açık kaynaktır ve github.com/huggingface/funes adresinde yer almaktadır.