Keenable, Yapay Zeka Ajanları için Web'i Dizinliyor

Giriş: Arama Motorlarının Evrimi

İnternet, insanların tüm web sayfalarını tarayacak zamanı ve dikkati olmadığı düşünülerek tasarlandı. Ancak yapay zeka sohbet robotlarının (chatbot) arama ve görev yapma amacıyla kullanımı arttıkça, internet altyapısının da bu yeni kullanıcı kitlesine göre güncellenmesi gerektiği fikri güçleniyor. Yapay zeka ajanları, insanlardan farklı olarak devasa veri yığınlarını işleyebiliyor. Bu noktada, eski Yandex yöneticisi Andrey Styskin ve Alman bilim insanı Matthias Petri, Keenable adlı girişimleriyle bu soruna çözüm bulmayı hedefliyor. Şirket, 26 milyon dolarlık tohum yatırımıyla gizlilikten çıktı. Yatırım turuna Accel öncülük ederken, Conviction Partners ve bazı iş melekleri de katıldı. Styskin, Yandex'te arama, yapay zeka ve bulut bölümünün başında bulunmuş, ardından Amazon'da web arama altyapısı üzerinde çalışmış deneyimli bir isim. Petri ise bilgi erişimi ve büyük ölçekli veri sistemleri konusunda uzmanlaşmış bir bilim insanı. İkili, yapay zeka çağına uygun bir arama altyapısı kurmak için yola çıktı.

Yapay Zeka Ajanlarına Özel Endeks

Keenable, yapay zeka ajanlarının ihtiyaçlarına göre tasarlanmış dev bir web arama endeksi (web search index) oluşturuyor. Şirket, 100 milyardan fazla belgeyi indekslediğini ve API'sinin bazı yapay zeka laboratuvarları ve çıkarım sağlayıcıları (inference providers) tarafından hem eğitim hem de çalışma anında kullanıldığını belirtiyor. Müşterileri arasında isim vermekten kaçınan Keenable, sesli yapay zeka şirketi Gradium ile canlı bilgi erişimi için ortaklık kurdu. Styskin'e göre, yapay zeka sohbet robotları, yanıtlarını kaynak belgelere dayandırdıklarında çok daha başarılı oluyor. Bu durum, Google'ın insan davranışlarından öğrendiği döngüden farklı yeni bir döngü yaratıyor. Geleneksel arama motorları, kullanıcıların tıklama alışkanlıklarına göre optimize edilirken, Keenable'ın endeksi, ajanların tüm belgeyi işleyebilme kapasitesine göre tasarlanıyor. Bu, sorgu başına daha fazla bağlam (context) sağlanması anlamına geliyor. Örneğin, bir kullanıcı "İstanbul'da hafta sonu açık olan müzeler" diye sorduğunda, geleneksel arama motorları sadece listeler sunarken, Keenable'ın altyapısı, ajanın bu bilgiyi birden fazla kaynaktan birleştirip daha kapsamlı bir yanıt üretmesine olanak tanıyabilir.

Maliyet ve Teknik Zorluklar

Styskin, Yandex ve Amazon'da 20 yıllık arama deneyimine dayanarak, Keenable'ın ürününün kurumsal arama çözümlerinden (enterprise search solutions) farkını anlatıyor. Web ölçeğinde, endeks yapılarını belirli bir göreve göre optimize etmezseniz, tüm interneti taramanın maliyeti devasa olur. Bu yüzden sorguya göre arama alanını hızlıca daraltacak yenilikler yapmak gerekiyor. Keenable'ın uzmanlığı tam da burada devreye giriyor. Şirket, endeksini, sorgu türüne göre önceden gruplandırılmış bölümlere ayırarak, ajanların yalnızca ilgili veri kümesini taramasını sağlıyor. Bu yaklaşım, hem maliyeti düşürüyor hem de yanıt süresini kısaltıyor. Accel ortağı Zhenya Loginov, Google ve Microsoft'un mevcut arama API'lerini kapatma eğiliminde olduğunu ve bu nedenle yapay zeka oyuncularının web ölçeğinde arama altyapısı seçeneklerinin sınırlı olduğunu belirtiyor. Bu durum, Keenable için büyük bir fırsat oluşturuyor. Ayrıca, Cloudflare verilerine göre, yapay zeka tarayıcıları (AI crawlers) artık toplam arama trafiğinin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Bu trend, yapay zeka odaklı arama altyapısına olan talebin arttığını gösteriyor.

Web Sorgu Dili ve Gelecek Planları

Keenable, yakında piyasaya süreceği Web Query Language (Web Sorgu Dili) ürünüyle, yapay zeka sistemlerinin birden fazla web kaynağından bilgi birleştirerek soruları yanıtlamasına olanak tanıyacak. Bu özellik, hiçbir kaynağın tam yanıtı içermediği durumlarda bile çalışacak. Örneğin, bir ajan "Türkiye'deki elektrikli araç şarj istasyonlarının sayısı ve dağılımı" diye sorulduğunda, farklı kaynaklardan gelen verileri birleştirip tutarlı bir yanıt oluşturabilecek. Bu, özellikle haber derleme, pazar araştırması ve akademik çalışmalar gibi alanlarda büyük kolaylık sağlayacak. Maliyetler, bu işin önemli bir parçası. Styskin, insanları Google'dan uzaklaştırmanın çok zor olduğunu kabul ediyor, ancak yenilikçinin ikilemi (innovator's dilemma) gereği Google'ın ajanik sorgularda (agentic queries) yenilebileceğini düşünüyor. Dev bir arama endeksi oluşturmanın maliyeti gerçekten yüksek; Styskin bu konuda "Sormayın, acı verici derecede pahalı" diyor. Şirket, maliyetleri kontrol altında tutmaya çalışıyor ve 15 mühendislik personeliyle ABD ve Avrupa'da faaliyet gösteriyor. Yeni yatırımla yıl sonuna kadar personel sayısını ikiye katlamayı planlıyor. Bu büyüme, satış ve pazarlama ekiplerinin kurulmasını da içeriyor.

Neden Önemli?

Keenable'ın ortaya çıkışı, arama motorlarının geleceği hakkında önemli bir tartışmayı alevlendiriyor. Türkiye'de de yapay zeka destekli arama araçlarına olan ilgi artıyor. Yerel girişimler ve teknoloji şirketleri, bu alanda yenilikler yaparak küresel pazarda söz sahibi olabilir. Örneğin, Türkçe dilinde yapay zeka ajanları için optimize edilmiş arama altyapıları, yerel içerik sağlayıcıları için yeni fırsatlar yaratabilir. Ayrıca, Keenable gibi girişimlerin başarısı, büyük teknoloji şirketlerinin tekelini kırarak daha rekabetçi bir ekosistem oluşmasına katkı sağlayabilir. Google'ın kendi arama deneyimini yapay zeka çağına uyarlaması, "on mavi bağlantı" (ten blue links) döneminin sonuna yaklaştığımızın bir işareti. Bu dönüşüm, kullanıcıların bilgiye erişim biçimini kökten değiştirecek ve yapay zeka ajanlarının günlük hayatta daha fazla yer edinmesini sağlayacak. Türkiye'deki geliştiriciler ve işletmeler, bu yeni altyapıyı kullanarak daha akıllı uygulamalar geliştirebilir ve küresel pazarda rekabet avantajı elde edebilir.