OpenAI Halka Arz İçin Gizli Başvuru Yaptı, Rakibi Anthropic'in Ardından Yarış Kızışıyor

OpenAI'den Sürpriz Halka Arz Başvurusu

Yapay zeka dünyasının en büyük oyuncularından OpenAI, Pazartesi günü yayınladığı blog yazısıyla halka arz (IPO) için gizli başvuru yaptığını duyurdu. Şirket, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) bir taslak kayıt beyanı sundu. Bu hamle, ana rakibi Anthropic'in de sadece bir hafta önce halka arz başvurusu yapmasının ardından geldi ve iki firma arasındaki yarışı iyice kızıştırdı. OpenAI, son değerlemesi 852 milyar dolar olan şirket, başvuruyla ilgili henüz herhangi bir ayrıntı paylaşmadı. Şirket, blog yazısını bir sızıntı beklediği için yayınladığını belirtti. "Zamanlamaya henüz karar vermedik; biraz zaman alabilir çünkü özel bir şirket olarak yapması daha kolay olan bazı şeyler var," ifadelerini kullanan OpenAI, "Ancak bu karmaşık bir takas seti ve eğer halka açılmak en iyisiyse, bize daha erken halka açılma seçeneği sunuyor." dedi.

AGI Vizyonu ve Düzenleyici Ortam

Hemen hemen aynı zamanlarda, ayrı bir blog yazısında OpenAI, misyonu, yapay genel zeka (AGI) vizyonu ve yapay zekanın tüm insanlığa fayda sağlaması gerektiği inancı hakkında kapsamlı bir felsefi bildiri yayınladı. Bu tür ileriye dönük iletişimler, tarihsel olarak sessiz döneme (quiet period) giren şirketlerin kaçındığı türden. OpenAI'in bunu gizli bir başvuruya bu kadar yakın bir zamanda yayınlamaktan çekinmemesi, şirketin yasal muhakemesinden çok, içinde bulunduğu düzenleyici ortam hakkında bir şeyler söylüyor. Trump yönetimi altındaki SEC, teknoloji ve yapay zeka şirketlerine karşı önceki yönetimlere göre belirgin şekilde daha müdahalesiz bir tutum sergiliyor ve OpenAI sadece ortamı okuyor olabilir. Düzenleyici sorular ne olursa olsun, bu başvuru 2026 yılının halka arzlar için rekor bir yıl olacağının en son işareti. SpaceX'in de 1,75 trilyon dolar değerleme ile çıkış yapması bekleniyor, yani teknolojinin en yakından takip edilen üç şirketi aylar içinde halka arz olabilir; bu, dot-com balonundan bu yana görülmemiş bir yüksek riskli arz yoğunluğu.

Finansal Zorluklar ve Dev Harcamalar

OpenAI, halka arz yarışında olsa da, Wall Street Journal'a göre yeni kullanıcı ve gelir hedeflerini kaçırdı. Finans direktörü Sarah Friar, şirketin devasa veri merkezi harcamalarını destekleyemeyebileceği endişesini dile getirdi. Harcamalar gerçekten de devasa boyutlarda. Mart sonunda OpenAI, Silikon Vadisi tarihinin en büyük finansman turu olan 122 milyar doları topladı; bunun 3 milyar doları doğrudan bireysel yatırımcılardan banka kanalları aracılığıyla geldi. Ancak şirket, 2028'de sadece yapay zeka araştırması için bilgi işlem gücüne yaklaşık aynı miktarı harcamayı bekliyor ve bir önceki yıla göre satışlarını ikiye katlamasına rağmen o yıl 85 milyar dolar zarar etmesini öngörüyor. Başka bir deyişle OpenAI, halka arz yatırımcılarından, kendi projeksiyonlarına göre en az dört yıl daha nakit yaratamayacak bir işe yatırım yapmalarını istiyor. SpaceX de benzer bir veri noktası sunuyor; yapay zeka harcamaları o kadar büyük olmasa da, büyük dil modellerini (LLM) eğitme maliyetinin bu modellerin ürettiği geliri nasıl aşabileceğini gösteriyor; bu, tüm sektörün boğuştuğu yapısal bir zorluk ve halka arz yatırımcılarının fiyatlaması gereken bir durum.

İkincil Piyasalar ve Rekabet Dinamikleri

Gizli halka arz başvurusu, OpenAI'in ayrıntılı finansal bilgileri veya iş risklerini kamuya açıklamadan halka arz hazırlıklarına başlamasına olanak tanıyor; bu nedenle şirket henüz hisse fiyatlandırması veya ne kadar para toplamayı umduğunu paylaşmadı. Bununla birlikte, ikincil piyasalar yatırımcıların ne kadar ödemeye istekli olduğuna dair bir fikir veriyor. Anthropic, perakende ikincil piyasa platformu Forge Global'da 1 trilyon dolar değerlemeye ulaşarak Nisan ayında 880 milyar dolar civarında olan OpenAI'i geride bıraktı. OpenVC'nin kurucusu ve CEO'su David Shapiro, Anthropic'in bu yılki değer artış oranının OpenAI'in %11,3'üne kıyasla %123 ile çok daha yüksek olduğunu belirtti. Yine de OpenAI ikincil piyasalarda ilgi kaybı yaşamıyor. Shapiro, "İkincil yatırımcı açısından, OpenAI değerlemesinin önemli bir kısmına ulaşmıştı. OpenAI'in düştüğünü veya buna benzer bir şey görmedik ve endekse göre değerleme hala son derece başarılı," dedi. Ayrıca OpenAI hisselerinin ikincil piyasada son günlerde hafif bir yükseliş yaşadığını ve yatırımcıların her iki şirketi de daha geniş LLM yarışının 'çifte kazananları' olarak fiyatladığını ekledi. Ancak halka arzda ilk olma yarışı gerçek bir endişe kaynağı. Uzmanlar, ilk çıkışını yapan şirketin, yapay zeka şirketleri için giderek kıtlaşan sermayeden daha fazla pay kapacağını söylüyor; bu sermayenin büyük kısmı, üçlü arasında ilk halka arz olması beklenen SpaceX tarafından emilmiş olabilir. Ayrıca, PitchBook raporuna göre, Anthropic'in halka arz açıklamaları, OpenAI'in kendi arzını fiyatlama şeklini kısıtlayacak bir değerleme karşılaştırması oluşturacak. Rapor, OpenAI'i temellerine göre aşırı değerlenmiş olarak nitelendiriyor. Başka bir deyişle, Anthropic muhafazakar fiyatlarsa, OpenAI'in hedef değerlemesine ulaşması zorlaşacak.

Neden Önemli?

OpenAI'in halka arz başvurusu, yapay zeka sektörünün olgunlaşması ve bu şirketlerin finansal sürdürülebilirliklerini kanıtlama yolunda attıkları kritik bir adımı temsil ediyor. Şirket, 2015 yılında kar amacı gütmeyen bir araştırma laboratuvarı olarak kuruldu ve 2022'de ChatGPT'yi piyasaya sürerek yapay zeka dünyasını altüst etti. OpenAI, kurumsal ve devlet müşterilerine yönelik ürünlerini genişletmiş olsa da, rakibi Anthropic'e kıyasla daha tüketici odaklı olarak biliniyor. Yaklaşık 900 milyon haftalık aktif kullanıcısı var. Halka arz, şirket içindeki önemli iç çalkantıların ardından geliyor. 2022'de OpenAI'in yönetim kurulu, Sam Altman'ı şeffaflık eksikliği ve şirketin tüm insanlığa fayda sağlama misyonuna bağlılığı konusundaki endişeler nedeniyle görevden aldı. Altman hızla geri getirildi ve darbeye karışan yönetim kurulu üyeleri kısa süre sonra ayrıldı. Bu olay, hiçbir zaman tam olarak çözülmemiş ve potansiyel halka arz yatırımcılarının yakından inceleyeceği yönetişim sorunlarını gündeme getirdi. Daha yakın zamanda OpenAI, Florida eyaletinin şirketi ve Altman'ı okul saldırganlarına bilgi sağlayarak, kendine zarar verme konusunda rehberlik ederek ve genç kullanıcılar arasında bağımlılığı teşvik ederek çocuklara zarar vermekle suçladığı bir dava da dahil olmak üzere birçok davayla karşı karşıya kaldı. Geçtiğimiz ay OpenAI, kurucu ortak ve rakip Elon Musk'ın şirketi ve Altman'ı şirketi kar amacı gütmeyen olarak tutma sözü vermekle suçladığı davayı kazandı. Dava, hem jüri hem de yargıç Musk'ın çok beklediğine karar verdiği için reddedildi. OpenAI ayrıca, başkanı Greg Brockman ve eşinin, yapay zeka düzenlemesini savunan yerel politikacıları engellemeye adanmış bir siyasi eylem komitesine (PAC) 12,5 milyon dolar bağış yapmasının ardından eleştirilerle karşı karşıya kaldı. OpenAI, Brockman'ın kişisel bağışları olduğunu söyleyerek kendisini uzaklaştırmaya çalıştı. Tüm bu faktörler, OpenAI'in halka arzının sadece finansal bir dönüm noktası değil, aynı zamanda yapay zeka endüstrisinin geleceği ve düzenleyici ortamı için de bir test olacağını gösteriyor.