Sınırda Ölen Kadın: Gözetleme Kamerası Tam Karşısındaydı

Gözetleme Teknolojisi ve Ölümler

Yapay zeka destekli gözetleme sistemleri, ABD-Meksika sınırında her yıl milyarlarca dolar harcanarak yaygınlaştırılıyor. Ancak MIT Technology Review ve Times of San Diego'nun bir yıllık ortak soruşturması, bu teknolojinin göçmen ölümlerini önlemede yetersiz kaldığını, hatta bazı durumlarda ölümlerin tamamen kameraların görüş alanı içinde gerçekleştiğini gösteriyor. Soruşturma kapsamında incelenen yüzlerce vaka, sınır güvenliği için tasarlanan sistemlerin insan hayatını koruma konusunda ciddi sorunlar taşıdığını ortaya koyuyor.

30 yaşındaki Graciela Gómez Hernández, 14 Eylül 2025'te Tijuana'nın doğu ucundan Güney Kaliforniya'ya geçti. Ailesine planını bir gün önceden söylemişti. Meksika'nın güneyinde yaşayan üç çocuğu ve ailesine para göndermek umuduyla yola çıktı. En büyük oğlu, 11 yaşındaydı ve bir bisiklet istemişti. Sınıra vardığında, ya merdivenle duvarı aştı ya da henüz çit yapılmamış dik bir araziden geçti. Otay Mountain Wilderness bölgesindeki ilk etabı yürümeye başladı.

Saat 14:00 ile 15:00 arasında kız kardeşinin aktardığına göre, annesine son mesajını gönderdi: "Artık dayanamıyorum" diye fısıldadı telefonuna. İki hafta sonra adli ekip cesedini topladığında, vücudunun büyük kısmı toprağa karışmıştı. Yalnız öldü, ama tam anlamıyla yalnız değildi. Dünyanın en yoğun gözetlenen bölgelerinden birindeydi.

Kameraların Görüş Alanındaki Ölümler

Gómez Hernández ölmeden önce ailesine WhatsApp üzerinden helikopterleri ve aşağıdaki yolda tur atan beyaz Border Patrol kamyonlarını gördüğünü yazmıştı. Ajanlardan hiçbiri onu görmese bile, başka bir şey net bir görüşe sahipti. Yakındaki bir tepeden tüm bölgeyi izleyen ince, gri bir gözetleme kulesi vardı. General Dynamics tarafından yapılan ve 2019'dan beri yerinde olan bu kule, 5-7 mil uzaktaki hedefleri takip edebilen iki set elektro-optik ve kızılötesi kameraya sahipti. Gómez Hernández sadece bir mil uzaktaydı.

Gözetleme kuleleri son yıllarda hızla çoğaldı. Yükleniciler, sınır geçenleri diğer insanlardan ve hayvanlardan ayırt etmek için yapay zeka kullanan yeni kamera sistemleri ekledi. Toplam maliyet bir milyar doları aştı. Ancak kameralar araziyi tararken, göçmenler gözler önünde ölmeye devam ediyor. Son yirmi yılda binlerce göçmen sınırı geçerken hayatını kaybetti; birçoğu Border Patrol gözetleme tesislerinin yakınındaydı.

Bu olgu özellikle San Diego yakınlarındaki Otay Mountain Wilderness bölgesinde belirgin. Times of San Diego'nun analizi, Kaliforniya sınırı boyunca yüzlerce vaka saydı; bunların en az 138'i son dört yılda, göçmen kalıntılarının tam da onları takip etmek ve durdurmak için tasarlanmış kameraların menzilinde bulunduğunu gösteriyor. MIT Technology Review soruşturması kapsamında yapılan topografik analiz, bu kalıntıların yarısından fazlasının bir kameranın bir kişiyi net bir şekilde görebileceği bir noktada bulunduğunu tahmin ediyor.

Bazı göçmenler hızla öldü: sınır duvarından düşerek veya bir kanalda ya da nehirde boğularak. Ancak düzinelercesi vahşi doğada yavaş yavaş maruz kalma sonucu öldü; bu ölümler acil yardımla önlenebilirdi. Güney Kaliforniya'da ölenler sınırın hemen karşısından ya da Afrika kadar uzaktan geliyordu. 70 yaşında olanlar da vardı, 5 yaşında olanlar da. Sıcakta ya da soğukta öldüler. Ama hepsi bir gözetleme kamerasının menzilinde öldü.

Teknolojiye Rağmen Artan Ölümler

Kaliforniya sınırı boyunca Electronic Frontier Foundation tarafından toplanan belgelere ve canlı gözlemlere göre 120'den fazla gözetleme kulesi bulunuyor. Kuleler bölgedeki tek gözetleme biçimi değil. Sınır, birbirine bağlı bir iz kameraları, yeraltı hareket dedektörleri, radar, kızılötesi sensörler, dronlar ve hatta zeplinler ağıyla kaplı. Mart 2025'te Trump yönetimi, Savunma Bakanlığı'na sınırı uydularla izlemesi talimatını verdi.

Yerel savunucular, Otay Mountain Wilderness bölgesindeki gözetleme teknolojisinin neredeyse kaçınılmaz olduğunu söylüyor. Yetkililer, kulelerin özellikle geçen göçmenleri takip etmede mükemmel olduğunu belirtiyor. ABD-Meksika sınırına şu anda kurulu kulelerin yaklaşık yarısını üreten Anduril, 2024'teki bir basın açıklamasında kulelerinin "doğrudan hayat kurtarmaya ve yasadışı uyuşturucuların ABD'ye girmesini durdurmaya katkıda bulunduğunu" söyledi. Haziran 2026'da şirket, kurulumlarının "yüz binlerce sınır geçişini otonom olarak tanımladığını" belirtti.

Ancak bu kadar çok ölümün yüksek çözünürlüklü kameraların yakınında gerçekleşmesi iki olasılığı ortaya çıkarıyor: Ya sistem bu insanları sıkıntıda tespit etmedi, ya da tespit etti ve yetkililer hiçbir yanıt vermedi. Yapay zeka destekli kuleleri üreten savunma yüklenicisi Anduril, kulelerin dağlık arazideki performansı hakkında Times of San Diego'nun sorularını yanıtlamadı. Gómez Hernández'in cesedine en yakın kuleyi yapan General Dynamics'in bir temsilcisi tüm soruları Border Patrol'e yönlendirdi. Border Patrol, gözetleme kulelerinin Gómez Hernández'i ölümünden önce tespit edip etmediği veya gözetleme kameralarının acil durumlardaki kişileri tespit etmek için nasıl kullanıldığına dair soruları yanıtlamadı.

Arama kurtarma grubu Desert Angels'ın lideri Rafael Hernández Larraenza, bazı kulelerin "sadece süs" olduğuna ve göçmenleri takip etmede gerçekten etkili olmadığına inanıyor. Ayrıca Border Patrol ajanlarının, arama grubuyla yaptığı ara sıra toplantılarda "arama yapma fırsatları olmadığını, yeterli zamanları olmadığını" söylediklerini belirtiyor. No More Deaths savunuculuk grubu için göçmen kalıntıları üzerine araştırma yapan Bryce Peterson, kurtarmaya ihtiyacı olanların "öncelik olmadığını" söylüyor.

Gözetleme Kulelerinin Gerçek Performansı

Gómez Hernández'in cesedinin bulunduğu noktadan bir gözetleme kulesi net bir şekilde görülüyor. Bu kule bir mil uzakta. Bir tepenin diğer tarafındaki ikinci, daha yeni bir kule ise 1,4 mil uzakta. Her ikisi de yavaş dönen, uzun menzilli kameralarla donatılmış. Bu iki kuleden yakın olanı, iki sınır çiti katmanı arasında, 100 fitten uzun bir direk üzerinde gökyüzüne uzanıyor. Sadece göçmenlerin yürüdüğü yamaçları değil, Tijuana'nın renkli beton blok evlerini de gözetliyor.

İkinci kule çok daha kısa, sadece 33 fit yüksekliğinde ve Gómez Hernández'in yürümeye devam etmesi durumunda ulaşacağı kanyonu izliyor. Anduril adlı bir şirket tarafından inşa edilen bu yeni kule, sahada hareket eden bir nesnenin ilgili olup olmadığına kendisi karar veriyor. Direkteki iki koyu, yuvarlak kamera göz izlenimi veriyor; yavaşça dönüyor, sonra bir hedefe kilitleniyor ve başka yere dönüyor.

Border Angels'ın gönüllü koordinatörü Osvaldo Ruiz, Otay Mountain vahşi doğasında "dağların her yerinde işaretçiler" olduğunu ve bunların "sınıra bakan birçok dağın üzerini görebildiğini" söylüyor. "Göçmenlerin veya yolcuların geçebileceği giriş noktalarında, kayaların veya çalıların içinde sizin görmemeniz için kamufle edilmiş gizli kameralar da var. Bir de yolda gördüğünüz kameralar var. Güvenlik konisinin arkasına yapıştırılmış plaka okuyucuları var, böylece siz oradan uzaklaşırken (tespit ediyor)."

Gözetleme kuleleri bölgede 2011'den beri var ve sık sık yeni kurulumlar yapılıyor; 2018'de yapay zeka yönlendirmeli kuleler tanıtıldı. Şu anda Kaliforniya sınır bölgesini izleyen yapay zeka donanımlı kulelerin çoğu 2021'de ortaya çıktı ve 2026'da daha uzun menzillerle güncellendi. Government Accountability Office yetkilileri Haziran 2026'daki bir raporda, Border Patrol'ün şu anda 803 sahada kulesi olduğunu ve güneybatı sınırı boyunca "175 tane daha teslim etmeyi planladığını" yazdı; bu girişim 1,4 milyar dolara mal olacak. Rapor ayrıca ajansın 2025'teki One Big Beautiful Bill Act'ten bir milyar dolar fon beklediğini belirtiyor. 2034'e kadar kule sayısının 2.300'e çıkması bekleniyor.

Neden Önemli?

Bu soruşturma, yapay zeka destekli gözetleme teknolojilerinin insan hayatını koruma vaadinin ne kadar sorgulanabilir olduğunu gözler önüne seriyor. Türkiye gibi göç yolları üzerinde bulunan ve sınır güvenliği için teknoloji yatırımlarını artıran ülkeler için bu vaka önemli dersler içeriyor. Milyarlarca dolarlık yatırımlarla kurulan sistemler, eğer acil durum tespiti ve kurtarma operasyonlarıyla entegre edilmezse, yalnızca caydırıcılık işlevi gören ve gerçek koruma sağlamayan "milyon dolarlık korkuluklara" dönüşebiliyor.

RAND Corporation analistlerinin 2020'de belirttiği gibi, gözetleme kulelerinin başarısını gösterecek "sonuçlar ve çıktılar doğrudan gözlemlenebilir değil." Kulelerin varlığı, göçmenleri bölgeden uzak tutmaya ve tespit edilemeyen rotalara yönlendirmeye teşvik ediyor. Bu da göçmenleri daha uzak ve daha aşırı koşullara iterek ölüm riskini artırıyor. Teknoloji, sorunu çözmek yerine coğrafi olarak kaydırıyor.

Gómez Hernández'in hikayesi, bir yandan sınır güvenliği için harcanan kaynakların etkinliğini sorgularken, diğer yandan göçmenlerin insan hakları ve onuru konusunda ciddi soruları gündeme getiriyor. Bir kadın, kameraların bir mil yakınında, saatler içinde hayatını kaybetti. Sistem onu görmüş olabilir ya da görmemiş olabilir. Ama sonuç değişmiyor: Gözetleme teknolojisi, korumak için değil, tespit etmek için tasarlanmış gibi görünüyor.