Ukrayna'da Savaşan İlk Amerikan Otonom Kara Araçları: Forterra'nın Lancer'ları

Forterra'nın Ukrayna'daki Otonom Araçları

ABD merkezli otonom araç üreticisi Forterra, bugün yaptığı açıklamada, kendi kendine sürüş özelliğine sahip 100'den fazla ATV'sinin (arazi taşıtı) son dokuz aydır Ukrayna'daki çatışma bölgelerinde kullanıldığını duyurdu. Şirket, bunun ABD savunma teknolojisi şirketleri tarafından yapılan en büyük otonom kara aracı (autonomous ground vehicle) konuşlandırması olduğuna inanıyor. Forterra'nın baş büyüme sorumlusu ve eski bir ABD Deniz Piyadesi subayı olan Scott Sanders, TechCrunch'a yaptığı açıklamada, "Şimdiye kadar yaratılmış her savunma teknolojisi için bunun doğru olduğuna inanıyorum; savaşın gerçekleriyle karşılaşana kadar bilemezsiniz" dedi.

Savaş Alanında Otonom Araçların Rolü

ABD savunma fonlarıyla finanse edilen bu görev, ABD ordusunun Ukrayna'nın Rus işgalcilere karşı direnişine verdiği desteğin bir parçası olarak dönüştürülmesine yönelik büyüyen bir çabanın parçası. Hava drone'ları savaşta büyük ilgi görse de, yarattıkları dinamikler (gözetlemenin ölüme yol açabileceği geniş yasak bölgeler) Ukraynalı stratejistleri kara tabanlı otonomiye (ground-based autonomy) yöneltti. ABD Ordusu için otonom araçlar ve taktikler geliştiren bir programın lideri Başçavuş Corey Wilkens, "Saklanacak hiçbir yer yok. Birinci şahıs görüşlü (FPV) drone'lar, diğer mühimmat atan drone'lar, topçu, havan, ellerindeki her şeyle saldırıya uğramaya karşı çok savunmasız hale geliyorsunuz" diye açıkladı.

Forterra'nın Lancer Araçlarının Özellikleri

Ukrayna, kendi insansız kara araçlarını (uncrewed ground vehicle - UGV) üretiyor olsa da, bunlar genellikle bataryalı ve yalnızca 250 kilograma kadar yük taşıyabiliyor. Forterra'nın Polaris ATV'lerine dayanan ve özel olarak üretilmiş bir sensör ve bilgi işlem yığını ile donatılmış Lancer araçları ise benzinle çalışıyor ve 750 kilogram yük taşıyabiliyor. Araçlarla çalışan ve güvenlik nedeniyle kimliği açıklanmayan bir Ukrayna askeri, "Alt satır, lojistik ve savunmamızı sürdürmek için bu UGV, Ukrayna'daki en önemli UGV. Harika ve daha fazlasını almak için can atıyoruz" dedi.

Sahada Kazanılan Deneyimler ve Zorluklar

Ukrayna Silahlı Kuvvetleri, Batılı yüklenicilerin savaşa yeni teknoloji getirmesi konusunda karışık deneyimler yaşamıştı ve ilk başta Forterra'nın teklifleri ABD Ordusu'nun yüksek standartlı gereksinimlerine biraz fazla uygun gelmişti. Araca Starlink uydu internet anteni eklenmesi, büyük bir değer kattı. Geçen Ekim ayından bu yana araçlar, 1.100'den fazla görevde 2.500 milden fazla yol kat etti, 777.440 pound ağırlık taşıdı ve 52 yaralı tahliyesi gerçekleştirdi. Bazı araçlar, özellikle derin çamur veya Rus kuvvetlerinin hedef alabileceği arazilerde sıkıştıklarında kaybedildi. Forterra, elektronik savaş, yazılımı uzaktan güncelleme, zorlu koşullarda manevra yapma ve araçların bozulmasını önleme konusunda değerli dersler çıkardı.

Otonominin Sınırları ve Gelecek

Şu anda Ukraynalı askerler, araçları çatışma bölgelerinde çoğunlukla uzaktan kumanda ile (teleoperate) kullanıyor; bunun nedeni kısmen araçların kaybedilmek için çok değerli olması ve kısmen de otonom araçların savaşın gerçeklerine henüz tam olarak hazır olmaması. Araçlar çeşitli arazilerde otonom olarak hareket edebilse de, beklenmedik düşman kuvvetlerini tespit edip tepki verme konusunda henüz yeterli değil. Forterra, 20 yıl önce otonom araçlar üzerinde çalışmaya başladı ve kendi kendine sürüş algoritmalarını, makinelerin çevrelerine genelleştirilmiş bir şekilde tepki vermesini sağlayan yeni nesil üretken yapay zeka (generative AI) yazılımıyla birleştirmeye çalışıyor. Ana engellerden biri, doğru verileri toplamak.

Neden Önemli?

Forterra'nın Ukrayna'daki deneyimi, otonom kara araçlarının savaş alanında pratik kullanımına dair önemli bilgiler sunuyor. Türkiye gibi savunma sanayisinde otonom sistemlere yatırım yapan ülkeler için, buradan çıkan dersler (elektronik savaş, maliyet düşürme, yazılım güncelleme) kritik önem taşıyor. Özellikle Ukraynalı askerlerin "daha ucuz ve daha fazla" talebi, otonom kara araçlarının yaygınlaşması için maliyetin hala büyük bir engel olduğunu gösteriyor. Ayrıca, tam otonominin savaş koşullarında henüz hazır olmadığı, insan-makine iş birliğinin (teleoperasyon) şimdilik daha gerçekçi olduğu anlaşılıyor.