Yapay Zeka Mahkemeleri Dolduruyor: Hakimler AI Destekli Davalarla Nasıl Başa Çıkıyor?

Yapay Zeka Davaları Mahkemeleri Nasıl Etkiliyor?

ABD'deki federal mahkemeler, yapay zeka (AI) tarafından oluşturulan dava dosyalarında büyük bir artışla karşı karşıya. Colorado'da federal bir hakim olan Maritza Braswell, her gün avukatsız kişiler tarafından yazılmış belgeleri inceliyor. Son zamanlarda, bu tür başvurularda belirgin bir artış fark etti. Yeni bir araştırmaya göre, 2005'ten 2026'ya kadar 4,5 milyon federal hukuk davasını inceleyen çalışma, kendini temsil eden kişilerin açtığı davaların payının 2022'de yüzde 11'den 2025'te yüzde 16,8'e yükseldiğini gösteriyor. Bu davalardaki başvuru sayısı, 2023 öncesi seviyelere göre iki kattan fazla arttı. Hakim Braswell, bu artışı yapay zekaya bağlıyor: "Bunu kısmen AI'ya bağlıyorum çünkü AI kullanımını görüyorum." Teknolojiye hakim bir hakim olarak, büyük dil modellerinin (LLM) yazım tarzını tanımayı öğrendi; düzyazıdan ve bazen halüsinasyon gören davalar ile uydurma alıntılardan bunu anlayabiliyor.

AI Destekli Davaların Artışı ve Tespiti

Araştırmanın yazarları Anand Shah (MIT) ve Joshua Levy (Güney Kaliforniya Üniversitesi), AI'nın avukatsız kişiler tarafından açılan davalardaki artışı tetikleyip tetiklemediğini test etmek için 1.600 rastgele seçilmiş mahkeme belgesini ticari bir AI metin dedektörü olan Pangram ile inceledi. AI tarafından yazıldığı tespit edilen belgelerin oranı 2023'te yüzde 1'den 2026'da yüzde 18'e yükseldi. Hakim Braswell'e göre bu durum endişe kaynağı değil. AI destekli başvuruların artması iş yüklerini artırsa da, birçok hakim bu davaları karara bağlamayı daha kolay buluyor çünkü AI, hukuk eğitimi olmayan kişilerin argümanlarını daha iyi ifade etmelerine yardımcı oluyor. Avukatsız kişiler tarafından yazılan mahkeme belgeleri genellikle anlaşılması zor oluyor; bazıları okunaksız el yazısıyla yazılmış veya anlamsız ifadeler içeriyor. Ancak hakimlerin bu belgeleri iyi niyetle okumaları gerekiyor. Braswell, AI tarafından hazırlanan dilekçeleri, davacıların kendi yazdıklarından daha hızlı işlediğini belirtiyor: "Dikkatli olmalıyım çünkü bazıları halüsinasyon ve hata içeriyor, ancak genellikle AI yardımıyla argümanlarını daha iyi anlayabiliyorum." Daha net dilekçeler, hakimin davayı daha iyi anlamasını sağlıyor.

Sohbet Robotları ve Avukat-Müvekkil Gizliliği

Connecticut'ta federal bir hakim olan William Garfinkel, 30 yıldır görev yapıyor ve avukat-müvekkil ilişkisi hakkında çeşitli sorular üzerinde düşünüyor. Son zamanlarda, hukuki tavsiye veren sohbet robotlarıyla (chatbot) yapılan konuşmaların, avukatlarla yapılan konuşmalar gibi gizli olup olmaması gerektiğini sorguluyor. "Claude, ChatGPT veya Grok gibi büyük dil modelleriyle yapılan konuşmaların bir miktar koruma görmesi gerektiği yönünde iyi bir argüman yapılabilir," diyor. Mahkemeler bu soruyla boğuşmaya başladı. Şubat ayında Michigan'da bir federal mahkeme, kendini temsil eden bir kişinin davasına hazırlanmak için ChatGPT ile yaptığı konuşmaların 'iş ürünü' (work product) olduğuna ve karşı tarafa açıklanamayacağına karar verdi. Aynı gün New York'ta bir federal mahkeme, bir ceza davasında sanığın Claude ile oluşturduğu belgelerin avukat-müvekkil gizliliği veya iş ürünü kapsamında olmadığına hükmetti. Mahkeme, Claude'un bir avukat olmadığını ve kullanıcının AI şirketlerinin verileri üçüncü taraflara açıklayabileceği için "makul bir gizlilik beklentisi" olmadığını belirtti. Mart ayında Hakim Braswell, kendini temsil eden bir kişinin sohbet robotu kullanımının mahremiyet kapsamında kalması gerektiğine karar verdi. Mahkemeler bu konuda bölünmüş durumda.

AI'nın Hatalı Tavsiyeleri ve Sorumluluk Sorunu

Bazı hakimler, bir sohbet robotunun avukat gibi iyi hukuki tavsiye verme yükümlülüğü olup olmadığını sorguluyor. Kaliforniya'da federal bir hakim olan Allison Goddard, avukatsız kişilerin ChatGPT'den yanlış tavsiyeler aldığını fark etti. Bir davada, bir mağazada kayan bir davacı, davanın değerinin çok üzerinde 700.000 dolar talep etti. Hakim Goddard, "Bu 700.000 dolar fikrini nereden aldınız? ChatGPT'ye mi gittiniz?" diye sordu. Davacı mırıldandı. Goddard, kişiye yasayı açıklayarak ChatGPT'nin neden yanlış olduğunu gösterdi ve daha düşük bir miktar önerdi. "Dr. Google hukuk fakültesine gitmiş gibi," diyor. Bir sohbet robotu hata yaptığında kimin sorumlu olacağı sorusu da gündemde. Mart ayında Nippon Life Insurance Company, OpenAI'ye dava açarak ChatGPT'nin lisanssız avukatlık yaptığını ve bir kadının zaten çözülmüş bir davayı yeniden açmasına yardım ederek mahkemeyi gereksiz başvurularla doldurduğunu iddia etti. OpenAI, davayı reddetmek için Mayıs ayında başvuruda bulunarak ChatGPT'nin avukatlık yapmadığını savundu. Dava halen devam ediyor. New York, sohbet robotlarının avukat gibi davranmasını yasaklayan bir yasa tasarısı sundu. Kongre'de de benzer yasalar önerildi ancak henüz ilerleme kaydedilmedi.

Neden Önemli?

Yapay zeka, adalete erişimi demokratikleştiriyor gibi görünse de, beraberinde karmaşık hukuki ve etik sorunlar getiriyor. AI destekli davaların artması, mahkemelerin iş yükünü artırırken, aynı zamanda daha net dilekçeler sayesinde hakimlerin davaları daha iyi anlamasına yardımcı oluyor. Ancak, sohbet robotlarının hatalı tavsiyeleri ve sorumluluk konusu henüz çözülmüş değil. Mahkemeler, AI ile yapılan konuşmaların gizliliği ve AI'nın avukatlık yapıp yapamayacağı gibi temel sorularla boğuşuyor. Bu gelişmeler, yapay zekanın hukuk sistemindeki rolünün yeniden tanımlanmasını gerektiriyor. Özellikle, AI şirketlerinin hatalı tavsiyelerden sorumlu tutulup tutulamayacağı, gelecekteki düzenlemelerin şekillenmesinde kritik öneme sahip. Kısacası, yapay zeka mahkemeleri doldururken, hukuk dünyası da bu yeni teknolojiye uyum sağlamaya çalışıyor.