Rıza Yönetimi Neden Zorunlu Hale Geldi?
2018'de yürürlüğe giren GDPR, onay mekanizmalarını kağıt formlara ya da belirsiz gizlilik politikalarına bırakan eski yaklaşımları geçersiz kıldı. Yönetmelik; rızanın özgürce verilmiş, spesifik, bilgilendirilmiş ve açık olmasını zorunlu tutarken kuruluşların bu onayı denetlenebilir biçimde belgelemesini de şart koştu. 2023'te Google'a verilen 390 milyon Euro ve Meta'ya kesilen 1,2 milyar Euro cezalar, rıza yönetiminin teknik bir detay değil yasal ve mali bir gereklilik olduğunu açıkça ortaya koydu.
IAB TCF v2.2 Standardı
IAB Europe'un Şeffaflık ve Onay Çerçevesi (TCF), dijital reklamcılıkta onay sinyallerinin tüm ekosistem boyunca standart biçimde iletilmesini sağlar. TC String adı verilen şifrelenmiş bir veri yapısı; kullanıcının hangi amaçlara ve hangi satıcılara onay verdiğini kodlar, tarayıcı depolamasında saklar. Yayıncıların CMP'si bu string'i oluşturur; reklam borsaları, DSP'ler ve SSP'ler bunu okuyarak onay durumuna göre işlem yapar. 2023'te revize edilen v2.2, meşru menfaat gerekçelerini kısıtlayarak gerçek onaya ağırlık verdi.
Yapay Zeka ve Rıza Yönetimi
Büyük dil modellerinin web kazıma yoluyla toplanan verilerle eğitilmesi, içerik üreticilerin rızasını doğrudan gündeme taşıdı. New York Times'ın OpenAI'ya açtığı telif davası ve Getty Images'ın Stability AI'yı hedef alan hukuki süreçler bu tartışmanın somut örnekleridir. Yüz tanıma ve ses klonlama gibi biyometrik AI uygulamaları, GDPR'ın özel kategori verisine ilişkin katı onay rejimi kapsamında değerlendirilmekte; gerçek zamanlı kamusal alanda AI gözetimi için onay alınması pek çok AB üyesi ülkede pratikte olanaksız kabul edilmektedir.