Data Residency (Veri İkameti)
Kisisel veya kurumsal verinin belirli bir ulkenin veya bolgenin sinirlari icerisinde depolanmasi ve islenmesini zorunlu kilan yasal ve operasyonel gereksinim.
Veri yerlesimi (data residency), kisisel veya hassas kurumsal verinin belirli bir ulkenin veya cografi bolgenin sinirlari icerisinde depolanmasini ve islenmesini zorunlu kilan yasal, sozlesmsel veya operasyonel gereksinimdir. Bulut bilisimin kuresel yaygınlasmasi, veri yerlesimini giderek kritik bir uyumluluk konusu haline getirmistir: bir sirketin verisi fiziksel olarak nerede bulunur sorusu artik hem yasal hem de operasyonel acidan cevap gerektiren bir soru. Veri yerlesimini zorunlu kilan bircok duzenleyici cerceve mevcuttur. AB'nin GDPR'i, kisisel verinin AB disina transfer edilmesini belirli guvenceler olmadan kisitlar; yeterlilik karari olmayan ulkelere transfer ancak standart sozlesmsel maddeler veya baglayici sirket kurallari gibi mekanizmalarla mumkundur. Turkiye'deki KVKK da benzer kisilamalar getirmektedir. Cin'in Veri Guvenligi Yasasi ve Kisiel Bilgi Koruma Yasasi, belirli kategorilerdeki verinin Cin sinırları disına cikmadan oncce guvenlık degerlendirmesinden gecmesini zorunlu kilar. Rusya'nin veri yerellesme yasası (No. 242-FZ) Rus vatandaslarinin kisisel verisinin Rusya'da depolanmasini zorunlu kilar. Bulut saglayicilari bu gereksinimlere yanit verecek cografi bolge (region) yapilarını sunar. AWS, Azure ve GCP her birinin onlarca bolge ile veri Almanya, Singapur veya Japonya sinirları icinde tutmak olanaklidur. Bununla birlikte, cok bolgesli bir uygulama mimarisinde verinin bolge sinirlarini gecip gecmedigini guvence altina almak; yedekleme, replikasyon ve gunluk kayitlari dahil butun veri akislarini denetlemek gerektirir. Sovereign cloud, veri yerlesiminin en sıkı gereksinimleri karsilamak icin tasarlanan bir bulut modeli olarak onemlendirmektedir. Microsoft Azure Sovereign, Google Sovereign Cloud ve AWS Govcloud bu kategoride uluslara ve hassas sektorlere ulusal duzenlemelere uyumlu ve operasyonlar bakimindan izole edilmis altyapi sunar. **Sik Sorulan Sorular** **Veri yerlesimi ile veri egemenlik arasindaki fark nedir?** Veri egemenlik, verinin hangi hukuki yetki alaninin denetimine tabi oldugu ve o devletin veriye erisimini mi zorunlu kilabilecegiyle ilgilidir. Veri yerlesimi ise verinin fiziksel olarak nerede depolandigiyla ilgilidir. Iki kavram cakisir ama esanlamli degildir. **GDPR veri yerlesimi icin kati bir bolge belirleme zorunlulugu getirir mi?** GDPR, AB kisisel verisinin AB sinirlari icinde depolanmasini kati bicimde zorunlu kilmaz; ancak AB disina transfer icin yeterli koruma guvencesi saglanmasini sart kosar. Bununla birlikte, bazi ulkelerin ulusal mevzuati ve bazi sektorlerin duzenleme gereksinimleri daha katı saklama bolge gereksinimleri diyebilir. **Cok bolgesli uygulama mimarisinde veri yerlesimi nasil saglanir?** Cok bolgesli mimarilerde veri bolumlendirmesi (data partitioning), her veri kategorisinin yalnizca izin verilen bolgede islenmesini ve saklanmasini zorunlu kilar. Yedekleme ve replikasyon politikalari da bolge gereksinimine uygun bicimde yapılandırılmalidir. **SaaS kullanirsam veri yerlesimini nasil guvence altina alirim?** SaaS saglayicisinin sozlesmesini ve veri isleme eklentisini dikkatlice inceleyin. Hangi bolgelerde veri sakladiklarini, altisaglayici kullanip kullanmadiklarini ve denetim log'larini sizinle paylaşip paylasmadıklarını dogrulayin.