Fuzzy Logic (Bulanık Mantık)

Bulanık mantık (fuzzy logic), 1965 yılında Lotfi Zadeh tarafından geliştirilen ve klasik Aristoteles mantığının ikili (doğru/yanlış) sınıflandırmasını sürekli bir üyelik derecesine genişleten matematiksel bir çerçevedir. Klasik küme teorisinde bir eleman ya kümeye aittir ya da değildir; bulanık kümede ise 0 ile 1 arasında herhangi bir üyelik derecesi alabilir. Bulanık mantığın temel kavramı bulanık kümeler ve üyelik fonksiyonlarıdır. 'Yüksek sıcaklık' gibi dilsel bir değişken için üçgen veya trapezoid biçimli bir üyelik fonksiyonu tanımlanır; örneğin 35°C 'yüksek sıcaklık' kümesine 0.7, 'çok yüksek sıcaklık' kümesine 0.3 derecesiyle üye olabilir. Bu belirsiz sınırlar gerçek dünyanın muğlak kavramlarını daha doğal biçimde modeller. Bulanık çıkarım sistemi üç aşamadan oluşur: bulanıklaştırma (fuzzification) kesin girdileri üyelik derecelerine dönüştürür; bulanık kural tabanı dilsel kurallarla ('EĞER sıcaklık yüksek VE nem çok fazla İSE fan hızı yüksek') çıkarım yapar; berraklaştırma (defuzzification) ise bulanık çıktıyı ağırlıklı ortalama gibi yöntemlerle kesin bir sayıya dönüştürür. Bulanık mantık, özellikle kesin matematiksel model kurmanın güç olduğu kontrol sistemlerinde güçlüdür. Çamaşır makinesi, klima, kamera otofokus ve metro sistemleri bulanık mantık kontrolörü kullanan yaygın ürünlere örnek verilebilir. Makine öğrenmesi öncesinde endüstriyel otomasyon ve karar destek sistemlerinde standart bir teknolojiydi. Günümüzde bulanık mantık, nöro-bulanık sistemler (neuro-fuzzy) aracılığıyla derin öğrenmeyle birleştirilmektedir. Bu hibrit yaklaşımlar yorumlanabilirliği korurken veriden öğrenme kapasitesi kazanır ve tıbbi teşhis, finans riski ve gömülü kontrol sistemleri gibi alanlarda aktif kullanım bulmaktadır.