TPU (Tensor Processing Unit) (Tensör İşlem Birimi)

TPU (Tensör İşlem Birimi), Google tarafından sadece ve sadece kendi yapay zeka yazılımı (TensorFlow) ve derin öğrenme modellerinin matris (Tensör) hesaplamalarını dünyadaki her şeyden daha hızlı yapmak için özel olarak tasarlanmış (ASIC), satılmayan ancak Google Cloud üzerinden kiralanabilen yapay zeka hızlandırıcı çipleridir.

TPU (Tensör İşlem Birimi), Google tarafından sadece ve sadece kendi yapay zeka yazılımı (TensorFlow) ve derin öğrenme modellerinin matris (Tensör) hesaplamalarını dünyadaki her şeyden daha hızlı yapmak için özel olarak tasarlanmış (ASIC), satılmayan ancak Google Cloud üzerinden kiralanabilen yapay zeka hızlandırıcı çipleridir.

bolt GPU'dan Ne Farkı Var?

GPU'lar harikadır ama asıl işleri oyunlardaki pikselleri çizmektir (Genel amaçlıdır). İçlerinde grafikle ilgili ama yapay zeka için gereksiz olan devreler de bulunur. TPU ise 'ASIC (Application-Specific Integrated Circuit)' yani tek bir iş için doğmuş donanımdır. Grafik devresi yoktur, ekrana görüntü veremez. İçindeki milyarlarca transistör SADECE yapay sinir ağlarının ihtiyaç duyduğu 'Tensör Çarpımlarını' yapmak için dizilmiştir. Bu yüzden çok daha az enerjiyle GPU'lardan çok daha yüksek hızlara ulaşır.

cloud Kullanım Alanı

Google Çeviri, Google Fotoğraflar, YouTube öneri algoritması ve Gemini (LLM) modeli tamamen Google'ın kendi veri merkezlerindeki on binlerce TPU birleştirilerek oluşturulmuş süper bilgisayarlar üzerinde çalışır. NVIDIA'nın veri merkezi pazarındaki en büyük (ve tek gerçek) rakibidir.

TPU Mimarisi ve Nesilleri

  • check_circle Systolic Array Mimarisi: TPU'nun kalbi matris çarpımı için tasarlanmış systolic array. TPU v4: 128×128 boyutlu systolic array = 16384 çarpma-toplama birimi. Veri akışı: operandlar komşu hücreler arasında dalga gibi akar; bellek bant genişliği gereksinimi minimalize edilir.
  • check_circle TPU Nesilleri: TPU v1 (2016): çıkarım odaklı; AlphaGo'da kullanıldı. TPU v3 (2018): 420 TFLOPS; eğitim için optimize. TPU v4 (2021): 275 TFLOPS BF16; pod konfigürasyonunda 1 ExaFLOPS. TPU v5p (2023): AI eğitimi için; 460 TFLOPS. Google Trillium (TPU v6, 2024): 4.7× v5p'den daha verimli.
  • check_circle TPU Pod ve Ağ Topolojisi: TPU pod: binlerce TPU çekirdek üç boyutlu torus ağıyla bağlı. Yüksek bant genişlikli ara bağlantı: gradient senkronizasyonu GPU kümelerine kıyasla çok daha hızlı. Gemini ve PaLM gibi modellerin eğitimi TPU pod üzerinde gerçekleşti.

TPU'ya Erişim ve JAX/PyTorch Desteği

Google Cloud'da TPU: on-demand veya spot instance olarak kiralanabilir. Google Colab: ücretsiz TPU erişimi (sınırlı). JAX: Google'ın TPU için optimize ettiği makine öğrenmesi çerçevesi; NumPy benzeri API; XLA derleyicisi ile TPU'da verimli çalışır. PyTorch/XLA: PyTorch'u TPU üzerinde çalıştıran köprü kütüphane. TensorFlow: TPU stratejisi (tf.distribute.TPUStrategy) ile dağıtık eğitim. BFloat16: Google'ın TPU'da standart hassasiyet formatı — FP32 aralığını korurken depolama küçülür. Karşılaştırma: NVIDIA H100 GPU AI eğitiminde rekabetçi; TPU Google'ın kendi altyapısında tercih ettiği özel donanım.